Louis Jean Beaugé : yon pèsonaj lejandè nan istwa ak memwa popilè Jeremi.

 

Louis Jean Beaugé : yon pèsonaj lejandè nan istwa ak memwa popilè Jeremi.

Jeremi, Grandans — Nan memwa kolektif moun nan vil Jeremi, gen kèk pèsonaj ki kontinye viv atravè istwa yo rakonte, jenerasyon apre jenerasyon. Pami pèsonaj sa yo, nou jwenn Louis Jean Beaugé, yon ansyen militè ki kite mak li nan tradisyon oral ak nan imajinasyon popilè moun nan Grandans.

Louis Jean Beaugé pa sèlman rete nan memwa kòm yon sòlda; li vin tounen yon senbòl kouraj, detèminasyon ak yon moun ki pa t fasil pè devan danje. Istwa li, jan kèk temwayaj te transmèt li, melanje evènman istorik ak kwayans popilè ki te byen anrasinen nan sosyete ayisyen an.

Yon ansyen militè nan vil Jeremi.

Daprè yon rechèch nou fè nan radio PrésenceFm ke redaktè atik la jwenn ki pibliye nan jounal Le Nouvelliste nan dat 2 fevriye 2005, Louis Jean Beaugé te yon militè ki te estasyone nan ganizon Jeremi nan kòmansman 19yèm syèk la.

Li te dekri kòm yon nonm vanyan, ki te konn pale san detou epi ki te egzije pou moun respekte lòd li yo. Dapre rakonte yo, li pa t yon moun ki te fasil kite laperèz anpeche l aji devan sitiyasyon difisil.

Louis Jean Beaugé te vin asosye ak yon gwo repitasyon nan memwa popilè. Non li te depase kad lavi yon senp militè pou l tounen yon referans lè moun ap pale de kouraj ak odas.

Istwa Ti Simone nan.

Youn nan istwa ki pi popilè yo rakonte sou Louis Jean Beaugé gen rapò ak yon epav bato yo te rele Ti Simone, ki te fè nofraj nan zòn kotyè Jeremi. Dapre tradisyon oral la, te gen yon moman kote yon evènman politik te lakòz yon gwo soulèvman nan vil la. Sitiyasyon an te vin difisil pou otorite militè yo, ki te gen pwoblèm pou retabli lòd.

Se nan kontèks sa a istwa Louis Jean Beaugé a pran yon dimansyon lejandè. Yo rakonte li te pran yon ti bato pou l ale sou kote epav Ti Simone nan te ye a. Lè li rive, li ta monte sou yon pati epav la ki te parèt anlè lanmè a, tankou yon platfòm.

Daprè menm rakonte sa a, li te leve de bra l epi li te fè kèk jès moun ki te sou rivaj la te konsidere kòm jès mistik. Apre sa, mounyo ta kòmanse kite zòn nan, epi kalm ta retounen nan vil la.

Se konsa, istwa a prezante Louis Jean Beaugé kòm yon nonm ki te rive fè fas ak yon sitiyasyon difisil kote lòt moun te pèdi kontwòl.

Sepandan, li enpòtan pou nou presize se yon istwa ki soti nan temwayaj ak tradisyon oral. San dokiman istorik endepandan ki konfime tout detay yo, nou pa kapab konsidere chak epizòd nan rakonte sa a kòm yon reyalite istorik ki fin etabli.

Kwayans vodou ak repitasyon mistik li.

Yon lòt aspè ki parèt nan istwa Louis Jean Beaugé se plas kwayans vodou yo te genyen nan fason moun te konprann pèsonalite li.

Dapre temwayaj ki te pibliye sou li, yo te konsidere li kòm yon moun ki te gen yon relasyon espesyal ak yon lwa, yon lespri nan tradisyon vodou ayisyen an. Rakonte yo fè konnen lwa sa a te gen yon lyen ak fanmi Beaugé, epi yo te asosye li ak yon gwòt ki nan zòn Roseaux, pa twò lwen Jeremi.

Nan sosyete ayisyen an, sitou nan anpil kominote riral, kwayans espirityèl ak tradisyon zansèt yo konn jwe yon wòl enpòtan nan fason moun entèprete kouraj, pwoteksyon ak pouvwa yon pèsonaj.

Se nan kontèks kiltirèl sa a nou dwe konprann dimansyon mistik ki antoure non Louis Jean Beaugé a, san nou pa konfonn kwayans ak temwayaj popilè ak prèv istorik ki verifye.

Yon non ki vin tounen ekspresyon popilè

Sa ki pi remakab nan istwa Louis Jean Beaugé a, se fason non li antre nan langaj popilè ayisyen an.

Nan kèk anviwònman, lè yon moun montre li gen anpil kouraj, li pa pè danje oswa li fè yon aksyon ki mande anpil odas, gen moun ki konn konpare li ak Louis Jean Beaugé.

Sa montre kijan yon pèsonaj ki soti nan yon kontèks lokal kapab depase epòk li pou l vin tounen yon senbòl nan memwa kolektif la.Nan sans sa a, non Louis Jean Beaugé a pa sèlman sèvi pou idantifye yon ansyen militè. Li pote yon siyifikasyon kiltirèl ki gen rapò ak kouraj, detèminasyon ak kapasite pou fè fas ak sitiyasyon ki sanble depase fòs yon moun.

Yon eritaj ki konekte ak fanmi Beaugé.

Daprè toujou rechèch nou fè nan PrésenceFm, Louis Jean Beaugé te yon zansèt fanmi Beaugé nan Jeremi, yon fanmi ki te bay vil la plizyè moun ki te kontribye nan lavi entèlektyèl ak kiltirèl li.

Sepandan, pou nou kapab etabli tout detay sou desandan li yo ak kontribisyon chak manm fanmi an, sa ta mande lòt rechèch nan achiv, dokiman fanmi ak temwayaj ki kapab verifye.

Poukisa nou dwe kontinye etidye istwa li?

Istwa fanmi sa a raple nou enpòtans pou nou dokimante non moun ki te make lavi kominote nou yo, kit se nan domèn militè, edikasyon, literati, kilti oswa lavi sosyal.

Istwa fanmi sa a raple nou enpòtans pou nou dokimante non moun ki te make lavi kominote nou yo, kit se nan domèn militè, edikasyon, literati, kilti oswa lavi sosyal.

Sepandan, pou nou kapab etabli tout detay sou desandan li yo ak kontribisyon chak manm fanmi an, sa ta mande lòt rechèch nan achiv, dokiman fanmi ak temwayaj ki kapab verifye.

Poukisa nou dwe kontinye etidye istwa li?

Istwa Louis Jean Beaugé a montre nesesite pou nou konsève memwa istorik vil Jeremi ak depatman Grandans lan. Twòp istwa lokal rete nan bouch granmoun, san yo pa jwenn plas yo nan liv, achiv oswa rechèch inivèsitè.

Li ta enpòtan pou istoryen, chèchè, jounalis ak enstitisyon kiltirèl nan Grandans lan kontinye fouye nan achiv militè ak administratif yo, ranmase temwayaj fanmi yo epi konpare diferan vèsyon istwa a. Travay sa a ta ede separe eleman ki kapab pwouve istorikman ak sa ki soti nan lejand ak tradisyon oral, san li pa diminye valè kiltirèl rakonte yo.

Konklizyon:

Louis Jean Beaugé rete yon pèsonaj ki gen yon plas espesyal nan memwa popilè Jeremi. Ant istwa li kòm ansyen militè, lejand ki asosye ak Ti Simone, kwayans espirityèl ak repitasyon kouraj li, non li travèse tan kòm yon senbòl odas nan imajinasyon kolektif la.

Men, pi bon fason pou onore memwa li se kontinye chèche verite istorik sou lavi li, konsève temwayaj ki egziste yo epitransmèt istwa Grandans lan bay jenerasyon k ap vini yo.

Paske yon pèp ki konsève memwa li bay istwa li rasin, epi li bay jenerasyon demen yo yon pi bon mwayen pou konprann kote yo soti.

Radio Présence Fm 106.5 Jérémie. Par Eudes Clermont.